T.C.
BAYINDIRLIK VE ISKAN BAKANLIGI
Yapi Denetimi Komisyonu Baskanligi
ANKARA

SAYI : B.09.0.YDK.0.00.00.00/

KONU: Yapi Denetimi

PILOT 19 IL VALILIGINE
IÇISLERI BAKANLIGINA
SANAYII VE TICARET BAKANLIGINA
ÇALISMA VE SOSYAL GÜVENLIK BAKANLIGINA

13 Agustos 2001 tarihinden itibaren yürürlüge giren, 4708 sayili Yapi Denetimi Hakkinda Kanun’un uygulamasinda meydana gelen tereddütlerin giderilmesi için asagidaki açiklamalara ihtiyaç duyulmustur.

1- TS 8737 “Yapi Ruhsati” ve TS 10970 “Yapi Kullanma Izin Belgesi” Formlarinin, 13 Agustos 2001 tarihinde yürürlüge giren 4708 Sayili Yapi Denetimi Hakkinda Kanun’un amir hükümleriyle bazi kisimlarda uyum saglamadigi anlasilmistir.

Bu nedenle;

a) Denetlenecek yapiya iliskin teknik bilgiler ile yapinin denetimini üstlenecek denetçi mimar/mühendis ve yardimci kontrolün kisisel bilgileri ile imzalarini tasiyan, yapi denetim kurulusunca imzali form, Bakanligimizca tasdikli “Yapiya Iliskin Bilgi Formu” ekinde idarenize intikal ettirilecektir.

Bu nedenle denetçi mimar/mühendis ve yardimci kontrol elemanlarinin “Yapi Ruhsati”nin 85 nci ve “Yapi Kullanma Izin Belgesi”nin 86 nci bölümlerini imzalamalarina gerek bulunmamaktadir.

Bu elemanlardan taahhütname, imza beyani, nüfus cüzdani, ikametgah v.b. gibi belgeler istenmeyecektir. Sadece Yapi denetçisi insaat mühendisi ve yardimci kontrol elemanlarindan ikametgah belgeleri istenecek ve yapim süresince bu belgelerin kontrolleri idareler tarafindan yapilacaktir.

b) Yapi Ruhsati ve Yapi Kullanma izin belgesinin Yapi Denetim Kurulusu ile ilgili bölümleri; 4708 Sayili yasanin (2 -b) ve ilgili yönetmeligin 7 nci maddesi geregince; Kurulusu temsilen denetçi mimar veya insaat mühendisi tarafindan imzalanacaktir.

2- 3194 sayili Imar Kanununun 29 uncu maddesine göre ruhsat süresi 5 yil olarak belirlenmistir. Ruhsat süresi ile yapi süresinin ayni anlamda degerlendirilmesi söz konusu olmayip, yapim süresi yapinin niteligine, büyüklügüne, teknolojik özelliklerine ve finansina göre degisebilmektedir. Bu nedenle yapi süresi, yapi sahibi ile müteahhit arasinda yapilacak sözlesme hükümleri içinde belirlenir ve yapi denetim bedeli de bu süre dikkate alinarak hesaplanir.

3- Yapi denetim kurulusunun, yapi denetimini üstlendigine dair taahhütname ile Kanun’un (2-b) maddesi ile yönetmeligin 12 nci maddesinde belirtilen “Yapi Denetimi Hizmet Sözlesmesi”nde noter tasdiki sarti aranmayacaktir.

4- Yapi Ruhsati verme yetkisine haiz Idarelerin ve Yapi Denetim Kuruluslarinin, 4708 sayili Yapi Denetimi Hakkinda Kanunun uygulanmasi ve bu kanun ile ilgili imar uygulamalarindaki sorunlarla ilgili tüm yazili basvurularini Valiliklere (Bayindirlik ve Iskan Müdürlügü) yapmalari gerekmektedir. Bayindirlik ve Iskan Müdürlüklerimizin konuyu çözümleyememesi durumunda; 4708 sayili Kanun ve Uygulama Yönetmeligi ile ilgili hususlari, Yapi Denetim Komisyonu Baskanligina, 3194 sayili Imar Kanunu ve uygulamalari ile baglantili konulari, Teknik Arastirma ve Uygulama Genel Müdürlügü, Imar Uygulama Daire Baskanligina iletmeleri gerekmektedir.

Bugüne kadar, Idareler, Denetim Kuruluslari, özel ve tüzel kisiler tarafindan Yapi Denetim Komisyon Baskanligimiza iletilen yukarida belirtilen konularla ilgili basvuru dilekçeleri, Bakanligimiz ilgili birimlerinden görüs ve teyit alinarak genelgemizle çözümlenmektedir. Genelgemiz ayrica Yapi Denetim Komisyon Baskanliginin http://ydk.bayindirlik.gov.tr adresli web sayfasinda yayinlanmaktadir.

5- 4708 sayili Kanunun 1.nci maddesi (J) bendinde, “Yapi Müteahhidi” tanimi yapilirken “..... ilgili meslek odasina kayitli, gerçek ve tüzel kisiyi.” Ifadesi bulunmaktadir. Kanunun bu amir hükmü geregi, yapinin müteahhitligini üstlenen Ticari firmalardan kurulus “amaç” maddesinde “yapi müteahhitligi” kaydi veya Ticaret Odasi “yapi müteahhitligi” meslek kaydi istenecektir.

6- Kanunun 7 nci maddesi, Yönetmeligin 16 nci maddesi geregince, denetçi mimar/ mühendisler ile Yapi Denetim kuruluslarinin sicil raporlari.

a) Büyüksehir Belediyelerinde:

1.nci Sicil amiri; Fen Isleri Müdürü ve/veya Imar Sube Müdürü,

2.nci Sicil amiri; Fen Isleri Daire Baskani ve/veya Imar Daire Baskani

b) Diger Belediyelerde:

1.nci Sicil amiri; Fen Isleri Müdürü ve/veya Imar Sube Müdürü,

2.nci Sicil amiri; Belediye Baskani veya Belediye Baskan Yardimcisi,

tarafindan doldurulup, ilgilinin görev ve ünvanlari belirtilerek imzalanacaktir.

7- Yönetmeligin 12 nci maddesinde yeralan Hizmet Sözlesmesinin, yönetmelik eki örnek-8 de belirtilen asgari sartlari tasimasi öngörülmekte olup, ancak gerekli görülen hükümler eklenebilecektir.

8- Imar plani ile belirlenen kattan az yapilmak istenen yapilarin; projeleri imar durumuna göre yapilmak kaydiyla, yapinin denetim hizmet bedeli, yapi ruhsatina baglanan katlar (bodrum katlari dahil) üzerinden hesaplanacaktir.

9- Bilindigi gibi tip imar yönetmeligine göre yapilarda tasiyici unsuru etkileyen ve/veya insaat alanini ve ruhsat eki projeleri degistiren esasli tadilatlar ruhsata tabidir. 4708 sayili Kanun geregince denetime tabi yapilarda da, esasli tadilatlar; (onarimlar); kat ilavesi, insaat alaninin degistirilmesi, tasiyici sistemin güçlendirilmesi, yapinin veya bagimsiz bölümün karakterinin, kullanim amacinin degistirilmesi ruhsata tabidir.

10- Ruhsatsiz olarak yapilmis veya herhangi bir nedenle (esasli tadilat gibi) yeniden ruhsat alinmasi gereken, kismen veya tamamen insa edilmis olan yapilarin denetim ücretlerinin hesabinda, asagida belirtilen ücret sistemi uygulanacaktir.

a) Ruhsatsiz olarak baslanmis bir yapinin mevcut durumunun incelenmesi, gerekli ise yeniden röleve ve plan çizilmesi, yapinin betonarme hesaplari ile, deprem hesaplarinin yeniden yapilmasi, etüt, deney ve testlerin yapilmasi, özetle yapinin güvenliginin ortaya çikarilmasi için gereken tüm islemler, yapi denetim kuruluslari ile mal sahipleri arasinda yapilacak özel hizmet sözlesmeleri ile belirlenecektir.

b) Bu incelemeler sonucunda yapinin güçlendirilmesi gerekli ise, yapi denetim kuruluslarinca, yapi sahibine güçlendirmede izlenecek genel kurallar hakkinda bir rapor verilecek ve proje müellifi ile anlasilarak güçlendirme projesi hazirlanmasi istenecektir.

Güçlendirme projesi hazirlanmis bir yapinin denetim ücreti ise “Yapi Denetim Uygulama Yönetmeligi”nin 14.maddesinde belirtilen esaslara göre hesaplanacaktir.

c) Mevcut yapiya ilave katlar da yapilmasi gerekiyor ise bu durumda yapinin güvenliginin incelenmesi için (a) bendi esaslari uygulanacak, güçlendirme gerekli ise (b) bendi esaslarina göre hazirlanacak güçlendirme projesi maliyetlerine ilave katlarin maliyetleri de dahil edilerek bulunacak kesif bedeli esas alinacak ve 14 ncü madde esaslari uygulanacaktir.

11- 4708 sayili Kanunun amaci olan yapida can ve mal güvenligini saglamak; ancak kanunun kapsamina giren bütün yapilarda uygulanmasi ile mümkün olabilecektir. Dolayisiyla Idarelerin, kaçak yapilasmayi önleyici tedbirlerini bir kez daha gözden geçirmeleri ve hiç tereddüt etmeden yasal yetkilerini kullanmalari ve kesinlikle kaçak olarak insa edilen yapilara hiçbir altyapi hizmetini tesis etmemeleri gerekmektedir.

12- Uygulama Yönetmeliginin 15 nci maddesinde “Düzenlenen hakedis raporu, yapi sahibi ve ilgili idarenin yetkili birimince onaylandiktan sonra bedeli en geç 7 gün içerisinde yapi denetim kurulusuna ödenir.” hükmü yeralmaktadir. Ilgili Idarenin, Mal sahibi ve/veya yapi müteahhidinin, Idareye olan kisisel, emlak, vergi v.s. gibi borçlarini bu hesaptan tediye etmeleri, bu gibi nedenlerle hakedisi bekletmeleri veya ödememeleri mümkün degildir.

13- Hizmet bedelinin ilk taksiti, yapi ruhsatinin alinmasini mutakiben Ilgili Idarece açilan hesaba yatirilmak zorundadir.
Yönetmeligin 15 nci maddesi ikinci paragrafinda “Yapi ruhsatinin alinmasini müteakip, talebi halinde ilk taksit veya kismi ilk taksit banka teminat mektubu veya devlet tahvili karsiliginda yapi denetim kurulusuna avans olarak ödenir. Bu avans ilk hakedisten mahsup edilir. Ve alinan teminat idaresince iade edilir.” Hükmü bulunmaktadir.

Yönetmeligin 14 ncü maddesi son iki paragrafi geregince; Hizmet bedelinin ikinci, üçüncü ve dördüncü bölüm taksitleri, herbiri kendi içerisinde hizmet bedelinin %10’undan az olmamak üzere yapinin ölçülebilir seviyesi esas alinarak kismi taksit oranlarina bölünebilecektir.

Yapi sahibi taksitini veya kismi taksitini pesin olarak yatirmadan, müteakip bölümün devamina ilgili idarece izin verilmeyecektir.

14- Kanunun 6 nci maddesi, yönetmeligin 7 nci maddesi geregi; yapi denetim kuruluslari ile denetçi mimar veya mühendislerinden birinin yapi ile iliskisinin kesilmesi halinde, Ilgili Idarece yapinin o andaki durumunu belirleyen tesbit tutanagini, üç is günü içinde düzenleyerek bir kopyasini Yapi Denetim Komisyonu Baskanligina göndermek mecburiyetindedir.

15- Kültür ve Tabiat Varliklarini Koruma Kurulu tarafindan tescilli olup, kamu kurum ve kuruluslarina ait olmayan yapilarda 4708 sayili kanunun hükümlerine tabidir.

16- Kanun’un “Yapi denetim kuruluslari ve görevleri” ana baslikli 2 nci maddesi (e) bendinde; “............ denetimleri sirasinda yapida kullanilan malzeme ve imalatin teknik sartname ve standartlara aykiri olduklarini belirledikleri takdirde, durumu bir rapor ile ilgili Idareye ve Il Sanayi ve/veya ticaret müdürlüklerine bildirmek” hükmü (f) bendinde ise; “Is yerinde, is güvenligi ve isçi sagligi konusunda gerekli tedbirlerin alinmasi için yapi müteahhidini yazili olarak uyarmak, uyariya uymadigi takdirde durumu ilgili Bölge Çalisma Müdürlügüne bildirmek” hükmü yeralmaktadir. Idarelerin kontrollerinde titizlikle bu konularin takipçisi olmalari gerekmektedir.

17- Arsa sahibi (mal sahibi) tarafindan kendi ikametgahi için ruhsatli veya ruhsatsiz olarak yapilmis ve bitirilmis ikamet edilen ancak “Yapi kullanma izin belgesi” almamis yapilarin denetimi, bu genelgenin 10 ncu maddesi hükümlerine göre yapilacagi, bu durum ve sarttaki yapilara yapi kullanma izin belgesi verilmesi asamasinda, 12.11.2001 tarih ve 555 sayili genelgemizin 9 uncu maddesindeki mal sahibinin müteahhitligi üstlenmesi durumunda istenilecek Ticaret Odasi kaydi ile vergi mükellefi olmasi kaydi aranmayacak sadece yapinin müteahhitligini üstlenmis olduguna dair noterden taahhütname vermesi istenecektir.

18- Kanun’un 2 nci maddesi (a) bendinde; “........ yapinin insa edilecegi arsa veya arazinin zemin ve temel raporlari .........”, yönetmeligin 6 nci maddesi (c) bendinde; “Bakanlikça hazirlanarak 28.06.1993 tarihli ve 393 sayili Genelge ile yürürlüge konulmus olan Zemin ve Temel Etüdü Raporunun Hazirlanmasina Iliskin Esaslar”a uygun olarak bir Jeoteknik raporunun olup olmadigini ve temel sisteminin bu rapora uygunlugunu” amir hükümleri yeralmakta olup, ilgili idarelerce istisnasiz tüm yapilarda “Zemin ve Temel Etüdü Raporunun hazirlanmasina Iliskin Esaslar”a uygun olarak hazirlanmis Jeoteknik rapor istenecektir.

19- 12.11.2001 tarih, 555 sayili genelgemizin, mal sahiplerince, yapi müteahhitligi üstlenilmesi durumuyla ilgili 9 ncu maddesi (c) bendinde; “Yapinin müteahhitliginin üstlenildigine dair noter tasdikli taahhütname vermesi” talimatimiz geregi bazi uygulama hatalarinin ortaya çiktigi anlasilmistir.

Noter tasdikli taahhütnamelerde; Mal sahibinin, arsaya ait ada, parsel, Il, Ilçe, Mahalle/Köy bilgileri vermek kaydiyla yapinin proje ve mahal listesine, bu hususta mevcut teknik ve idari tüzük, yönetmelik, standart ve sartnameler ile fen ve sanat kurallarina ve yapi sanatinin genel olarak bilinen kaidelerine uygun olarak yapi müteahhitligini yürütecegini taahhüt etmesi yeterlidir.

Taahhütnamelerde; Yapinin (m2) si veya maliyeti (kesfi) gibi hususlar yeralmayacaktir.

Uygulamada yukarida belirtilen esaslara uyulmasi, konu ile ilgili çalisma ve denetimlerin bu yaklasimla yürütülmesi, genelgemizin iliniz dahilindeki tüm kaymakamliklara, belediyelere, Bayindirlik ve Iskan Müdürlügüne, Organize Sanayi Bölge Müdürlügüne ve varsa Serbest Bölge Müdürlügüne duyurulmasini bilgilerinize arz geregini rica ederim.



Prof.Dr.Abdulkadir AKCAN
Bakan

DAGITIM:
Geregi:                            Bilgi:

Pilot 19 Il Valiligine        Içisleri Bakanligina

                                Sanayii ve Ticaret Bakanligina

                                Çalisma ve Sosyal Güvenlik Bakanligina



..../..../2002 YDK.Üyesi :G.BAYSAL
..../..../2002 YDK.Üyesi :T.ÖZER
..../..../2002 Gn.Md.Yrd.YDK.Bsk. : M.ÜNAL
..../..../2002 Müstesar Yrd. : S.Ö.ERBAKAN